Nieuws

Jort interviewde Citizen Cannes

Net voor de Nederlandse première van Lumiere! greep MovieZone Reporter Jort de kans om met de samensteller van deze filmische geschiedenisles (en directeur van het belangrijkste filmfestival ter wereld) te spreken.

Normaal houdt Thierry Frémaux, directeur van het Cannes Film Festival, zich bezig met het kijken van een enorm aantal films en regelen van sterren voor zijn rode loper. Nu heeft hij voor het eerst zélf een film gemaakt: Lumière! L’Aventure commence. Een interessante bloemlezing van de allereerste films uit de filmgeschiedenis en een mooi college filmanalyse ineen. Op de Nederlandse première in EYE was ik erbij om 'Citizen Cannes' wat vragen te stellen.

door Jort van Slooten

Lumière! mag dan nu gaan draaien, stiekem is-ie al meer dan honderdtwintig jaar oud. Frémaux dook er namelijk voor de archieven in op zoek naar films gemaakt door de gebroeders Lumière. Deze Fransozen vonden in 1895 de cinematograaf uit: een filmcamera die niet alleen kon opnemen, maar ook projecteren. Met deze uitvinding hielden ze de allereerste bioscoopvoorstelling in de geschiedenis. Van de vijftienhonderd films die Auguste en Louis Lumière regisseerden of produceerden haalde Frémaux de mooiste krenten uit de pap en voorzag ze van geestig commentaar.

Wanneer zag u voor het eerst een Lumière-film?

"Mijn eerste herinnering dateert uit 1982. Ik was toen in Lyon waar een vertoning werd gehouden in het huis waar de Lumières vroeger woonden. Het ging om Workers Leaving the Lumière Factory. De eerste film die de Lumières hebben gedraaid en daarmee dus de eerste film ooit. We bevonden ons toen op vijftig meter afstand van de fabriek waar die film is opgenomen. Om de geschiedenis zo tot leven te zien komen, heeft een grote emotionele indruk op me gemaakt."

Waren het écht de Lumières die de film uitvonden?

"De discussie over wie de uitvinder van de film is, vind ik niet interessant. Het leidt af van de films zelf. Een hoop mensen hebben bijgedragen aan de uitvinding, maar het waren uiteindelijk de Lumières die de beste camera uitvonden. Punt. De Lumières hebben de film drie keer uitgevonden. Eerst als techniek, daarna als kunst en als laatste de bioscoop. Iemand als Thomas Edison had best de bioscoop uit kunnen vinden, maar heeft dat niet gedaan. Zijn uitvinding was als een soort kijkdoos, waardoor steeds maar één iemand de film kon zien. De Lumières pakte dat anders aan. Zij projecteerden hun films waardoor een hele zaal naar dezelfde film kon kijken. Je zou kunnen zeggen: Edison heeft Netflix uitgevonden, maar de Lumières de bioscoop".


Edison heeft Netflix uitgevonden, maar de Lumières de bioscoop

Gingen mensen naar de bioscoopvoorstellingen van de Lumières omdat ze zijn films wilden zien, of omdat ze zijn uitvinding interessant vonden?

"Het is lastig te zeggen hoe de mensen er in die tijd over dachten. Wel weten we dat de Lumières in het begin film vooral als een attractie wilde presenteren. Later werd dit een attractie met inhoud. De beroemde film waarin een trein op het station aankomt, werd door de bioscoopbezoekers als een attractie ervaren. Het verhaal gaat dat de mensen in de zaal zo schrokken van de trein die recht op hen af kwam, dat ze ervoor wegdoken. Of dit precies zo ging, weten we niet zeker. Wat we wel weten is dat de bezoekers na de voorstelling de straat opgingen om mensen te vertellen wat voor ongelofelijks ze gezien hadden. Zoveel indruk maakte het op hen."

Waarom was het maken van Lumière! zo belangrijk voor u?

"Ik vind de films van de Lumières schitterend, maar daar wordt nooit over gesproken. Er is veel aandacht voor de geschiedenis en de techniek, maar vrijwel nooit voor de schoonheid van de films. Wat ik met Lumière! wilden doen, is de filmmakers terugzetten in de filmgeschiedenis. Als filmfanaten is het onze plicht om mensen erop te wijzen wie de Lumières waren. Ze waren niet alleen de laatste uitvinders (na de uitvinding van de cinematograaf was de film immers uitgevonden) maar ook de eerste regisseurs. Dat wordt nog wel eens vergeten. Het werken aan de film voelde alsof we een oude grottekening hadden gevonden die we aan de wereld wilden tonen. In Lumière! maak ik veel vergelijkingen met moderne films en regisseurs. Dit is omdat de Lumières zichzelf dezelfde vragen stelde als moderne filmmakers nu nog steeds doen. Wat is het verhaal dat ik wil vertellen? Hoe moet ik het vertellen? En waar plaats ik de camera? Met Lumiere! wil ik laten zien dat de Lumières eigenlijk moderne filmmakers waren."