Nieuws

7 gouden docu-tips

Ben Knight en Travis Rummel scoorden met hun documentaire DamNation de publieksprijs op het ultrahippe festival South by Southwest. Nu zijn ze in Nederland:, want hun spannende film, waarin ze laten zien hoe rivierdammen de Amerikaanse natuur verzieken, draait op het IDFA. Welke tips geven deze professionals aan iedereen die zelf een documentaire zou willen maken?

Ben Knight aan het werk

#1 Doe het niet in je uppie

Travis: “Geen enkel mens kan alles goed. Verzamel daarom vooral mensen om je heen die je aanvullen, die talenten hebben waar jij niet over beschikt. Een meeslepende film of documentaire is vaak het resultaat van de gezamenlijke krachtsinspanning van een hele groep. Zoek dus naar mensen met andere expertises dan jijzelf. DamNation heeft twee regisseurs. Ik richtte me op de productie, dus het regelen van mensen en locaties, en nam alle interviews af. Ben is meer van het beeld, dus hij was cameraman en verzorgde de montage. En tussendoor, na elk interview, overlegden we voortdurend over hoe de film zou moeten worden, en wat onze volgende stap zou zijn.”

#2 Schrijf geen scenario, maar een verlanglijstje

Ben: “Na zes maanden voorbereiding en research schreef ik een outline. Dat is geen scenario, maar een soort verlanglijstje met alles wat onze film idealiter zou bevatten. Zoals? Een dam die met explosieven wordt opgeblazen, bijvoorbeeld. Dat moest er echt in! En het maken van een reusachtige illegale graffititekening op een damwand. Dat is gelukt; een mooi einde van de film. Best lekker als je al een goed einde hebt waar je naartoe kunt werken. Gedurende de twee jaar dat wij aan DamNation werkten, veranderde die outline wel behoorlijk. Je moet flexibel zijn.”

#3 Google tot je erbij neervalt

Travis: “DamNation begint met een sequentie over de geschiedenis van rivierdammen in Amerika. Daarin zie je veel archieffoto’s en fragmenten. In die zeven minuten achtergrondinformatie zitten wel vier maanden zoekwerk. Veel materiaal kun je online vinden, maar het is echt niet bij de eerste de beste zoekopdracht meteen raak. Je moet echt duizenden beelden af voordat je dat éne superscherpe, high-resolution plaatje vindt."
Ben: “Soms moet je ook naar een archief toe om het door te spitten, maar negentig procent van wat je in DamNation ziet is via de computer geregeld. Ik moest in de researchfase regelmatig aan documentairemaker Ken Burns denken, want die heeft de luxe een archivaris in zijn crew te hebben. Lekker als iemand dat detectivewerk voor je doet, hoewel ik moet bekennen dat ik het een steeds leuker klusje begon te vinden.”


#5 Film de werkelijkheid zoals jij 'm ziet


Travis: “Het klinkt een beetje raar, dat je een documentaire kunt ‘regisseren’. Want je filmt vaak de werkelijkheid zoals je hem aantreft. Maar door de keuzes die je maakt voor hoe en wat je filmt laat je wel jouw perspectief, jóuw werkelijkheid zien.”
Ben: “De film begint met een shot van een dam op de achtergrond en een dode vis op de voorgrond. Met dat soort situaties moet je erg oppassen. Een fotojournalist die die vis ook maar met een vinger zou aanraken, wordt op staande voet ontslagen. Als documentairemaker heb je iets meer ruimte. Ik heb zelf geen morele bezwaren om zo’n vis ietsjes te verschuiven, als hij daardoor mooier uitgelicht kan worden. Maar niet veel meer dan dat.”


#6 Monteren = schrappen


Ben: “We zijn twee maanden in een busje op pad geweest en hebben toen vijftig mensen geïnterviewd. Die pasten natuurlijk niet allemaal in een film van 87 minuten. Uiteindelijk hebben we er vijftien aan het woord gelaten. We hebben alle deelnemers ervan op de hoogte gesteld of ze in de film zaten of niet, en ze als bedankje een dvd opgestuurd. Je moet mensen met respect behandelen; ze zijn zo aardig geweest om je binnen te laten en een uur van hun tijd te geven.”


#7 Geen videocamera? Geen probleem!


Ben: “Voordat ik films ging maken, werkte ik bij een krant als fotojournalist. Filmmaken betekent verhalen vertellen. Dat kun je doen met tekst of beeld. Als krantenfotograaf leerde ik hoe je een verhaal in één beeld moet vertellen: één plaatje, met bijschrift. Als je leert om zo de essentie te vangen, dan heb je daar veel profijt van bij het maken van een film. Als kids mij om advies vragen hoe of waar ze moeten beginnen, dan geef ik ze als tip om eerst met een gewoon fototoestel te beginnen. Ga maar foto’s maken en vertel daar een verhaal mee. Dat komt echt op hetzelfde neer.”