Must sees

Carne y arena

  • Mexico/VS 2017
  • Regie: Alejandro Iñárritu

Carne y arena is méer dan een Must See. Het is een Must Feel en een Must Experience, want deze unieke (en Oscar-winnende) virtual reality-installatie laat je samen met een mensensmokkelaar en wat lotgenoten illegaal de grens tussen Mexico en de VS oversteken.

Over de maker

  • Toen Alejandro González Iñárritu (1963) 21 was, werkte hij als dj bij een van Mexico’s best beluisterde radiostations. Een bijbaantje, want intussen studeerde hij theater en film.
  • Zijn doorbraakdebuut was Amores perros uit 2000.
  • Drie jaar later maakte hij met 21 Grams, zijn eerste Engelstalige film.
  • Daarna volgde drie films met een B (da's heel wat anders dan B-films natuurlijk!): Babel, Biutiful en Birdman.
  • Birdman was goed voor vier Oscars, waaronder die voor beste film én beste regie, en The Revenant won 3 van die beeldjes!
  • Carne y arena is zijn eerste VR-project, dat net zulke lovende kritieken oogstte als zijn films én beloond werd met de eerste VR-Oscar uit de geschiedenis.

Filmisch, maar geen film

Film is met zijn 120 jaar nog steeds een relatief jonge kunstvorm, maar virtual reality komt echt pas net kijken. Geen wonder dus dat het medium nog in de kinderschoenen staat en graag leentjebuur speelt bij de film. En ook logisch dat een regisseur als Alejandro Iñárritu stond te popelen om met dit nieuwe technische speeltje aan de gang te gaan. Hij deed vijf jaar over Carne y arena, en zegt zelf in het begin van de installatie dat virtual reality en film juist helemaal niet op elkaar lijken, maar twee totaal andere kunstvormen zijn.


Een van de grootste veranderingen is dat in een film de regisseur bepaalt waar hij de camera plaatst en naar laat kijken, terwijl in virtual reality het kader ontbreekt. Dat maakt een wereld van verschil. Alejandro Iñárritu zei daarover in een interview: "Want dit is geen tweedimensionaal scherm waarop ik bepaal waar jij naar kijkt, dit is een werkelijkheid van 360 graden, waarin je vrij kan rondlopen."

En inderdaad: rondlopen, dát is ook even wat anders dan achterover geleund in een bioscoopstoel wegzakken. Omdat je in Carne y arena beweegt (en daarmee eigenlijk de 'camerapositie' bepaalt) ben je een beetje regisseur én figurant tegelijkertijd. Het effect is dat wát je ziet, veel nadrukkelijk overkomt. Iñárritu versterkt het gevoel nog eens door simpele, maar heel effectieve trucjes. Zo dien je aan het begin van de ervaring jouw schoenen en sokken uittrekken, en moet je eerst je blote voeten op een ijskoude wachtkamervloer zetten voordat je in de VR-ervaring door warm woestijnzand stapt.

Virtual reality wordt door kenners wel eens een 'empathiemachine' genoemd. Daarmee bedoelen ze dan dat virtual reality echt heel goed emoties kan oproepen en je kan laten voelen hoe het is om de wereld door andermans ogen te bekijken. Dat is ook wat Iñárritu merkte: "Ik heb wel eerder films gemaakt die een emotionele impact op mensen hadden, maar nooit iets als dit. En vergeet niet, dat waren films van twee uur, dit filmpje duurt maar zes en een halve minuut. En de reactie is meer dan alleen emotioneel. Het is alsof mensen anders over de wereld gaan denken."

En het leuke is, dat als je naar zijn Babel uit 2006 kijkt, je opvallende overeenkomsten ziet, zeker in de scène waarin de Mexicaanse oma met haar twee oppaskinderen hopeloos verdwaalt in de woestijn.

Let op!
Carne y arena is tot 26 augustus in Amsterdam te zien (in Casco, Asterweg 22, op tien minuten loopafstand van Eye Filmmuseum). In november verhuist de installatie naar Rotterdam, voor een paar maanden. Tickets zijn alleen online te koop.