Must sees

Bethlehem

  • Geweld
  • Ouder dan 16 jaar
  • Groftaalgebruik
  • Regie: Yuval Adler
  • Met: Tsahi Halevi, Shadi Mar'i, Hitham Omari, Hisham Suliman

De Palestijnse Sanfur is zeventien jaar en al twee jaar informant van de Israëlische agent Razi. De twee hebben een sterke band, en Razi is bijna meer een vaderfiguur voor Sanfur dan zijn echte vader. 

Sanfurs ‘bijbaantje’ is gevaarlijk, want als zijn familie of buren erachter komen dat hij een verklikker is, is zijn leven zo goed als zeker voorbij. Tegelijkertijd vinden Razi’s collega’s weer dat hij veel te lief is voor dat Palestijnse jochie – hij wordt bevolen om de druk op Sanfur op te voeren.

Over de makers

  • Bethlehem is de debuutfilm van Yuval Adler. De film ging in première op het filmfestival van Venetië, waar het meteen een belangrijke prijs won.
  • Het scenario schreef de Israëlische Yuval Adler samen met Ali Waked, een Palestijnse journalist die jaren op de Westelijke Jordaanoever woonde. Voor hun verhaal deden ze jarenlang research.
  • Yuval Adler over zijn motieven: “Ik vind het zeer interessant om het publiek de point of view van een personage voor te schotelen, zodat ze kunnen begrijpen hoe iemand anders de wereld ziet.”
Trailer

Films als (wereld)beeld

Films kunnen meer doen dan alleen een spannend verhaal vertellen: ze kunnen tegelijkertijd ook iets óver de wereld zeggen. Dat is beslist het geval bij Bethlehem. Een kunstvorm als film doet dat anders dan een krantenartikel of een reportage op het journaal, die zich voornamelijk op de feiten concentreren. In een film gaat het vaker over de persoonlijke of psychologische kant van de actualiteit: wat doet het nieuws met mensen? Voor ons biedt Bethlehem een inkijkje in een cultuur die we zelf niet kennen. Je ziet dingen die je zelfs niet zou zien als je als toerist op vakantie naar Israël zou gaan. Kijk bijvoorbeeld naar de openingsscène, waarin je ziet dat de spelletjes die jongetjes in Palestina spelen heel anders zijn dan bij ons op de straat: met kogelvrije vesten en echte geweren.

Bethlehem wil vooral laten zien waarom mensen daar de dingen doen die ze doen. Daardoor begrijp je misschien meer van de bloederige conflicten die de regio in het Midden-Oosten plagen dan als je naar het nieuwsverslag over weer een bomaanslag of militaire actie zou kijken. Een vergelijkbare film die de ‘achterkant’ van het nieuws laat zien en de alledaagse (maar voor ons dus allesbehalve alledaagse) realiteit van het Midden-Oosten toont, is het thrillerdrama Paradise Now, over de laatste dag van twee jonge zelfmoordterroristen. En iets optimistischer, maar net zo bijzonder, is Wadjda. Die laat je ervaren hoe het voelt om een tienjarig meisje in Saoedi-Arabië te zijn, een land waar vrouwen en meisjes niet mogen fietsen.

Niet zwart-wit, maar grijs

Het conflict tussen Israël en Palestina is er een van twee felle kampen – en misschien wel meer, want Bethlehem laat zien dat de Palestijnen ook onderling flink verdeeld zijn en dat allerlei milities met elkaar overhoop liggen. Wat de film zo bijzonder maakt, is dat hij geen partij kiest. Er lopen geen boeven rond, maar mensen van vlees en bloed. Mensen die soms bewust foute dingen doen en soms foute keuzes maken die onbedoeld rampzalig uitpakken. In de meeste films is het verschil tussen de held en de schurk zo groot als het verschil tussen zwart en wit. Letterlijk zelfs: soms draagt de held een wit pak en is de tegenstander in het zwart gekleed. Bethlehem geeft juist een heel genuanceerd beeld. Het is geen verhaal over winnaars, maar over verliezers. Niet zwart of wit, maar grijs.

Om de complexe politieke en sociale situatie zo eerlijk mogelijk te schetsen, konden de Israëlische regisseur en zijn Palestijnse coscenarist uit eigen ervaringen putten. Ali’s specialisme zijn artikelen over de Palestijnse kwestie, Yuval diende zelf als officier bij de Israëlische inlichtingendienst. En ze schreven drie jaar lang aan het script. Als basis dienden interviews die ze afnamen, met Israëlische officiers, met Palestijnse machthebbers, maar ook met gewone burgers op de straat. “We wilden de meningen van de mensen die het allemaal echt meemaakten laten zien. We hebben hun teksten naar het witte doek vertaald”, zegt Yuval erover.