Films 1895 - 2015
2016

Virtual Reality

Wat film vroeger was, is virtual reality nu: een technische uitvinding die een hele nieuwe manier van kijken mogelijk maakte.

 In het Parijs van 1895 bleek een simpel shot van een naderende trein in de ogen van de allereerste bioscoopbezokers zó echt sensationeel dat ze naar de uitgang holden. Bang dat de trein dóór het doek zou komen denderen. Die domme reactie kunnen we ons eigenlijk niet voorstellen…. totdat we een virtual reality-bril opzetten. Want de VR-ervaring kan net zo overrompelend (en angstaanjagend zijn), waarbij we haast automatisch weg proberen te duiken voor iets dat net zo min ‘echt’ is.

Virtual Reality bestaat al een geruime tijd: in de fantasie van sciencefictionschrijvers (denk maar aan het Holodeck uit de oude Star Trek The Next Generation-serie of aan David Cronenbergs horrorfilm Videodrome uit 1983) en sinds de jaren zeventig ook in het echt. Alleen waren computers toen nog zo duur, lomp en groot dat virtual reality alleen mogelijk was op grote universiteiten en voor militaire toepassingen. In 2016 veranderde dat. Van spotgoedkope kartonnen zelfvouwbrilletjes waar je je mobieltje instopt tot echte VR-systemen zoals de Occulus Rift, de HTC Vive en PlayStation VR.

Wat content betreft staat VR nog in de kinderschoenen. Vergelijk het maar met die eerste films uit 1895: het zou nog een hele poos duren voordat er echt goede, spannende, ontroerende films werden gemaakt. Met VR is dat precies zo. De makers en kunstenaars moesten eerst leren en ontdekken wat je allemaal kan met de nieuwe techniek.

Op dit moment heb je twee soorten content voor VR: games en (360 graden)films. Omdat VR best wat overeenkomsten heeft met film, is het niet gek dat regisseurs het nieuwe medium uitproberen. Maar eigenlijk zijn de verschillen stiekem groter dan de gelijkenissen. Want zaken als ‘montage’ zijn in VR onmogelijk. En nog een kolosaal verschil: bij een film bepaalt de regisseur waar jij als kijker naar kijkt. In VR bepaal jij dat zelf. Dat kan lastig zijn als je een verhaal in VR wil vertellen, want hoe weet je zeker dat jouw publiek op het juiste moment naar het juiste ding kijkt?

Wat voor ontwikkeling virtual reality precies gaat doormaken, is nu nog lastig te voorspellen - en of VR misschien straks niet keihard wordt ingehaald door bijvoorbeeld Augmented Reality of dat het een combi van beide technieken wordt (Mixed Reality). Wel is duidelijk dat nieuwsgierige filmmakers gefascineerd zijn door het nieuwe speeltje. Zo maakte de Mexicaanse filmauteur Alejandro G. Iñárritu met Carne y Arena een VR-film die op het filmfestival van Cannes in première ging en is Steven Spielberg bezig met een film óver VR: Ready Player One. En MovieZone haakt in met een eigen VR-ervaring: MovieZone op de Filmset. Te bekijken én ervaren in EYE, Amsterdam (en in afgeslankte vorm ook gewoon in je eigen huiskamer, als 360 gradenfilm)