Films 1895 - 2015
1940

The Great Dictator

Lachen om Hitler? De grote filmkomiek Charlie Chaplin durfde het aan, en al in 1940 met deze geestige en vlijmscherpe satire waarin Hitler en collega-dictator Mussolini flink worden aangepakt.

Chaplin was het genie van de slapstick en de grote ster van de zwijgende filmkomedies. The Great Dictator was een uitzondering voor hem en het was de enige succesvolle geluidsfilm die Chaplin gemaakt heeft waarin hij ook spreekt. Voorloper Modern Times (1936) had ook al een geluidstrack, maar daarop mimede Chaplin nog zijn teksten.

Slapstick is de benaming voor visuele komedie. Hoewel de oorsprong van deze fysieke humor teruggaat tot Shakespeare en vroeger, maakte het als genre een grote bloei door in de begindagen van de film. Buster Keaton, Laurel & Hardy en Charlie Chaplin waren de grote slapstickhelden. De komst van geluid betekende trouwens niet het einde van de slapstick. Vandaag de dag zijn de invloeden van die oude slapstickpioniers nog altijd zien. In veel tekenfilms zit de nodige slapstick, en de jongens van New Kids en Jackass kunnen er ook wat van.

Het Hitler-personage in de film heet Adenoid Hynkel enn wordt gespeeld door Charles Chaplin. Hynkel is de dictator van Tomania, een fantasieland dat veel overeenkomsten heeft met nazi-Duitsland. Hynkel is een ijdele man, die alleen maar aan oorlog denkt en de joodse inwoners slecht behandelt. Zijn grootste concurrent is Benzini Napolani, de dictator van Bacteria die ook van plan is om het weerloze buurland Osterlich te veroveren. Zonder het te weten heeft Hynkel een dubbelganger, een vredelievende joodse kapper (ook gespeeld door Chaplin), die in het getto woont. Door een toevallige samenloop van omstandigheden neemt de kapper de plaats in van de dictator. In zijn meeslepende toespraak aan het einde van de film (sommigen noemen dit de beste toespraak in een film ooit) praat hij over een betere wereld.

Charles Chaplin verklaarde later dat als hij destijds had geweten wat een gruweldaden Hitler en zijn regime zou begaan, hij nooit een komische film had gemaakt.