Films 1895 - 2015
2013

12 Years a Slave

Filmmakers lijken soms net geschiedenisdocenten, en waarschijnlijk met hetzelfde doel: om hun publiek spannende verhalen uit vervlogen tijden voor te schotelen of ze te laten leren van in het verleden gemaakte fouten. Het waargebeurde 12 Years a Slave valt natuurlijk in die laatste categorie.

Zwarte bladzijdes uit de geschiedenis zijn meestal niet de éérste pagina's die worden verfilmd. Een heikel en nog altijd actueel onderwerp als slavernij komt er dus op het witte doek dus vaak bekaaid vanaf. Dat heeft misschien ook te maken met de afstand tot het onderwerp – over de hele geschiedenis bekeken is het nog niet zo gek lang geleden dat handelen in zwarte Amerikanen een doodnormale zaak was. En misschien komt het ook doordat de eerste grote film die de slavernij behandelde een ongelooflijk valse start maakte. Regisseur D.W. Griffith was in de beginperiode van de cinema wat Steven Spielberg vandaag de dag is, maar zijn The Birth of a Nation (1915) wordt nu als verwerpelijk beschouwd. Technisch en dramatisch gezien is The Birth of a Nation weliswaar een mijlpaal in de geschiedenis, maar tegelijkertijd is het verhaal racistisch en pure propaganda voor de Ku Klux Klan. Ook een teken van Griffiths tijd: de slaven werden gespeeld door met schoenpoets geschminkte blanken: ‘blackfaces’.  

Hoewel 12 Years a Slave een historisch drama is, is het ook een actuele film. “Deze film gaat over toen, maar het is op zijn manier ook een reflectie op het heden”, zei regisseur Steven McQueen in een interview. Om aan te tonen hoe bepaalde elementen uit de slavernijperiode – naast racisme en ongelijkheid – na al die tijd nog steeds voortleven in de zwarte cultuur vertelde de regisseur hoe hij als kind door zijn ouders werd gestraft: “Mijn moeder en vader sloegen me vroeger met de riem. Als ik nu aan mijn moeder vraag waarom ze dat deed, dan zegt ze dat zij vroeger met de riem werd geslagen. Dat vindt zijn oorsprong in de slavernij, en vormt een lange keten die doorbroken moet worden.”