Hugo 3D

De mooiste (en meest creatieve) les in filmgeschiedenis

Parijs, de jaren dertig van de vorige eeuw. Het weesjongetje Hugo Cabret zorgt ervoor dat de stationsklok op tijd blijft lopen, maar moet zich wel verstoppen voor de wrede stationsinspecteur. Die wil niets liever dan het jochie in de boeien slaan en hem voor een verplichte heropvoeding naar het weeshuis sturen. Hugo heeft zijn vrijheid echter hard nodig om het mysterie op te lossen dat zijn overleden vader hem achterliet: een automaton. Wanneer het Hugo lukt om deze mechanische pop aan de praat te krijgen, brengt hem dat samen met zijn vriendinnetje Isabelle op het spoor van het best bewaarde geheim uit de filmgeschiedenis…

De filmmaker
● Martin Scorsese groeide als kleinkind van Italiaanse immigranten op in New York. De stad en zijn achtergrond speelt in veel van zijn films een grote rol, zoals de klassiekers Taxi Driver (1976), Raging Bull (1980) en de maffia-klassiekers Goodfellas (1990) en Casino (1995).

● Scorsese wilde aanvankelijk priester worden, maar vond gelukkig in de cinema zijn ware roeping.

● Hij werkte in zijn carrière vaak met dezelfde acteurs samen. Met Robert De Niro maakte hij maar liefst zeven films, met Leonardo DiCaprio vier.

● Scorsese haalt veel inspiratie uit oude films. Hij is dan ook een wandelende filmencyclopedie. Zijn filmliefde leidde tot een aantal documentaires waarvan Il mio viaggio in Italia (over het Italiaanse neo-realisme) de mooiste is. Ook in zijn speelfilm The Aviator over miljonair en filmproducent Howard Hughes behandelde Scorsese al een bijzonder hoofdstuk uit de filmgeschiedenis.

● Martin Scorsese zet zich met een eigen stichting actief voor de restauratie en conservatie van oude of ten onrechte vergeten filmklassiekers.

● “Waarom zou je geen 3D gebruiken? Ooit waren mensen fel gekant tegen het gebruik van kleur in film – dat zag er niet realistisch genoeg uit, zo zei men. In de toekomst gebruiken we hologrammen, zó moet je er tegenaan kijken.”

De uitvinding van de film(geschiedenis)
Op het eerste gezicht lijkt Hugo een gezellige familiefilm, maar stiekem is het een geweldig college filmgeschiedenis. Hugo is Scorsese’s liefdesverklaring aan een tijd dat de cinema nog in de kinderschoenen stond. Vandaar ook dat het veel voorbeelden van hele vroege films bevat. De allereerste film zit erin, uit 1895. Toen presenteerde de gebroeders Lumière hun nieuwe uitvinding met bewegend beeld van de aankomst van een trein op een station. Het verhaal gaat dat die opname van nog geen minuut zo´n impact had, dat mensen in paniek de zaal uitvluchtten. Zo levensecht vond men het. De Lumière-broers brachten het realisme in de film, hun tegenpool George Méliès de magie. Deze beroepsgoochelaar zag potentie in de uitvinding van de Lumières en vond een aantal belangrijke special effects uit. De uitvinding van de film is dan ook niet slechts een technische zaak, maar een creatieve. In Hugo laat Martin Scorsese in sneltreinvaart zien wat de vroege filmpioniers allemaal hebben bedacht. Net als zijn verre voorganger Méliès laat Scorsese geen techniek onbenut om zijn kijkers te betoveren. Daarom móet je bij Hugo ook een 3D-brilletje op. De 3D van Hugo is geen flauwe gimmick, maar laat zien dat de technologie in de handen van een grootmeester een enorme verrijking van de filmtaal kan zijn.

De comeback van 3D
Driemaal is scheepsrecht, en dat geldt ook voor 3D. In tegenstelling tot wat de meeste mensen denken is het helemaal geen nieuwe hype. Sterker nog, het eerste patent voor een 3D-film werd al in 1890 gedeponeerd! Ook in de vroege filmgeschiedenis waren er al 3D-experimenten, maar in de jaren vijftig was het een tijdelijke bioscooprage. In de jaren tachtig was opnieuw een kortstondige opleving, met films als Friday the 13th III (1982) en Jaws 3D (1983). Met Avatar (2009) luidde regisseur James Cameron de grote renaissance van 3D in. Die blockbuster geldt met een opbrengst van $2,7 miljard als de meest verdienende productie aller tijden. Geen wonder dus, dat andere filmstudio’s en regisseur ineens ook in 3D geloofden! De filmindustrie ziet 3D als een van de belangrijkste troeven om zich tegen illegale downloads te weren. Er zijn namelijk (nog) maar weinig mensen die thuis een 3D-TV hebben staan. Wie de film dus op zijn best wil zien, móet er wel voor naar de bioscoop – en betaalt daar meestal een hogere ticketprijs. Door de hele filmgeschiedenis zie je vergelijkbare ontwikkelingen. Toen mensen bijvoorbeeld voor het eerst een tv-toestel in de huiskamer kregen (en als gevolg de bioscopen leegstroomden), schakelde Hollywood over op extra brede filmformaten zoals widescreen, 70mm en grotere schermen. In de bioscoop kreeg je zo meer waar voor je geld. Hetzelfde gebeurde met de opmars van de videorecorder: toen investeerden bioscopen in peperdure Dolby surroundinstallaties. De keuze voor 3D is dus eerder een commerciële dan een artistieke keuze.

3D? 2 Manieren!
Dat 3D nu een blijvertje lijkt, komt vooral doordat het proces geperfectioneerd is. Vroeger zorgden die knullige rood-blauwe brilletjes vooral voor schele koppijn. Tegenwoordig maakt men gebruik van een ander proces en betere brillen. Het feit dat ouderwetse filmprojectoren in bioscopen steeds vaker worden ingeruild voor digitale projectoren maakt het gemakkelijker om 3D-films te vertonen. Overigens bestaan er verschillende systemen. De een werkt met een speciaal, peperduur scherm en goedkope brilletjes, bij de ander is het precies omgekeerd. Dan kan het filmtheater het normale witte doek laten hangen, maar zijn de brilletjes (met ingebouwd batterijtje) erg duur. Er zijn ook twee manieren om een film 3D te maken. De mooiste manier is natuurlijk om de film in 3D te draaien: met twee camera’s naast elkaar, een voor het linker, en een voor het rechteroog. Maar het kan ook achteraf, door de film in te scannen en met de computer te bewerken. Voorbeelden van naderhand toevoegde 3D zijn bijvoorbeeld Harry Potter and the Deadly Hallows Part II (2011) maar ook de re-releases van oudjes als bijvoorbeeld The Lion King, Titanic en Star Wars: The Phantom Menace.